Historia dokumentów polskich
Karty kolekcjonerskie sławnych postaci w historii Polski


II Rzeczpospolita


Po I wojnie światowej – w latach dwudziestych i na początku trzydziestych – nazwą „dowód osobisty” określano dokument niezbędny do podróży zagranicznych. Pełnił on de facto rolę paszportu (pomimo nazwy „dowód osobisty” na okładce we wnętrzu nazywany już był paszportem). Opłata za jego wydanie była wysoka: w czerwcu 1923 wynosiła 90 000 marek polskich, a w 1930 roku 101 złotych polskich. Był on wykorzystywany jako dokument meldunkowy, w którym wpisywano także pobyty czasowe w kraju (poza miejscem stałego zameldowania).
Dowód miał formę arkusza kartonu złożonego na pół i zawierał dane osobowe, fotografię, zawód, wyznanie, informację o alfabetyzmie i rysopis. Z czasem dowody rozrosły się do 16-stronicowej książeczki w kartonowej okładce, z czego 11 stron przeznaczono na poświadczenia meldunków.
Możliwość uzyskania w Polsce dowodu osobistego jako krajowego dokumentu tożsamości wprowadzono rozporządzeniem Prezydenta RP z 16 marca 1928 roku[2]. Wystawiany był przez urząd gminy na żądanie zainteresowanym osobom za opłatą 60 groszy i nie był obowiązkowy (art. 18). Dowód miał formę karty z szaroniebieskiego, sztywnego papieru złożonego na pół.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

II wojna światowa i PRL


W czasie II wojny światowej niemieckie władze okupacyjne wprowadziły obowiązek legitymowania się dowodem osobistym (niem. Personalausweis lub krócej Ausweis), powołując się przy tym na cytowane rozporządzenie[a]. Kennkarte miała formę 6-stronicową, wydrukowana była na szarozielonym kartonie, i zawierała zdjęcie, dane osobowe i odciski palców wskazujących. Dokumenty były często fałszowane, jedną z komórek produkujących fałszywe egzemplarze tworzyli pracownicy PWPW, w której powstawały także oryginalne kenkarty.

W pierwszych latach po zakończeniu wojny funkcjonowały równocześnie przedwojenne dowody osobiste, niemieckie kenkarty i tymczasowe poświadczenia tożsamości, które wydawano osobom nieposiadającym innych dokumentów. Obowiązek posiadania dowodu utrzymano dekretem o dowodach osobistych z 22 października 1951 roku, którym ujednolicono te dokumenty, jednak nowe dokumenty zaczęto wydawać dopiero w 1953 roku. Była to 16-stronicowa książeczka formatu 80×110 mm w ciemnozielonych, kartonowych okładkach (potem 79×110 mm w miękkich okładkach). Oprócz podstawowych danych osobowych (imię, nazwisko, imiona rodziców, data i miejsce urodzenia, rysopis) oraz zdjęcia zawierał rubryki, do których wpisywano numer PESEL, stan cywilny, zawód, miejsce pracy, zameldowanie, dzieci na utrzymaniu. Na dalszych stronach dowodu odnotowywano, między innymi, fakt wydania książeczki walutowej, karty zaopatrzenia[e], powszechnych świadectw udziałowych itp. Potwierdzano także w dowodzie osobistym specjalną pieczęcią prawo do przekraczania granicy PRL–NRD, a później nową pieczęcią prawo do przekraczania granic państwowych w obrębie krajów tzw. wspólnoty socjalistycznej, wpisywano grupę krwi posiadacza dowodu oraz zaznaczano fakt zawarcia małżeństwa (do czasu wydania nowego dokumentu)[potrzebny przypis].
W 1974 roku rozpoczęła się produkcja nowego wzoru dowodu, mającego 24 strony. Utrzymano dotychczasowe normy karne do 2 lat pozbawienia wolności za uchylanie się od posiadania dowodu i do 3 lat za przesłanie lub przewiezienie go za granicę lub używanie cudzego. Dla osób bez stałego miejsca zameldowania, jak i dla osób na stałe zamieszkałych za granicą, dowód osobisty wydawał organ ostatniego miejsca pobytu stałego osoby ubiegającej się o wydanie dowodu osobistego. Jeżeli nie można było tego ustalić, to dowód osobisty wydawał Urząd Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

III RP


Po upadku PRL obowiązek posiadania dowodu osobistego jest w Polsce nadal utrzymywany, złagodzono jednak kary za jego zlekceważenie. Z ustawy z 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych wynika, że każdy pełnoletni obywatel polski zamieszkały w Rzeczypospolitej Polskiej ma obowiązek posiadać dowód osobisty od ukończenia 18. roku życia[5]. Uchylający się od tego obowiązku popełnia wykroczenie i może wobec tego podlegać karze ograniczenia wolności (w wymiarze 1 miesiąca) lub grzywny.
Do otrzymania dowodu osobistego nie jest konieczne zameldowanie. Obywatele polscy zamieszkali na stałe za granicą mają prawo posiadania dowodów osobistych.
Dowód osobisty jest jednym z dokumentów potwierdzających uprawnienia do kierowania rowerem, wózkiem rowerowym lub pojazdem zaprzęgowym, a także hulajnogą elektryczą lub urządzeniem transportu osobistego przez osobę, która ukończyła 18. rok życia. Dotyczy to także motoroweru, jeżeli kierujący osiągnął ten wiek przed 19 stycznia 2013 roku. W 2001 roku wprowadzono dowód osobisty w formie plastikowej karty. W 2015 weszła w życie nowelizacja ustawy o dowodach osobistych, na podstawie której zmieniono wzór dowodu.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zmiany z 2015, 2019 i planowane zmiany

W 2007 uzależniano wprowadzenie biometrycznych dowodów osobistych od pełnego opracowania systemu PESEL2 i zakończenia uzgodnień technicznych[18]. Według planów z 2008 nowe dowody osobiste miały zostać wprowadzone od 2010 roku na próbę, a od 2011 już powszechnie. Dowód miał zawierać specjalny chip – mikrokomputer jednoukładowy, dzięki czemu byłaby możliwość bieżącego korygowania danych w nim zawartych. Dostęp do nich, na miejscu w urzędzie oraz przez internet, miał mieć zarówno urzędnik, jak i obywatel. Grupa posłów zaproponowała zamieszczenie informacji o grupie krwi w nowych wzorach dowodów osobistych, jednak zakwestionował ten pomysł minister zdrowia, według którego taka informacja powinna być zamieszczana przez uprawnionego pracownika służby zdrowia, a nie pracownika organu gminy, który obsługuje komputerowy system wydawania tych dokumentów. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zapewniał, że jego resort pracuje nad takimi rozwiązaniami technicznymi, które umożliwią dokonywanie wpisu o grupie krwi w dowodzie osobistym przez uprawnione do tego organy.
Przednia i tylna strona polskiego dowodu osobistego obowiązującego przed 1 marca 2015 (był to wzór, na którym zdjęcie nie spełniało wymogów, czyli nie było lewym półprofilem z odsłoniętym lewym uchem).
We wrześniu 2010 trwały zakupy sprzętu potrzebnego do wykonywania nowych chipowych dowodów osobistych. 8 kwietnia 2011 MSWiA poinformowała, że projekt nowelizacji ustawy zakładał, iż pierwsze elektroniczne dowody będą wydawane od 1 stycznia 2013[21]. 7 grudnia 2012 Sejm uchwalił nowelizację ustawy o dowodach osobistych, przesuwając datę jej wejścia w życie na 1 stycznia 2015 roku[8]. Prezydent RP podpisał ustawę przesuwającą z 1 stycznia na 1 marca 2015 termin wejścia w życie przepisów, na mocy których można składać wniosek o wydanie nowego dowodu osobistego i odebrać go w dowolnej gminie na terenie kraju.
6 sierpnia 2014 Ministerstwo Spraw Wewnętrznych na swojej stronie przedstawiło wzór dowodów osobistych wydawanych od 1 stycznia 2015. W nowych dokumentach nie ma podanego wzrostu i koloru oczu posiadacza, oraz dowody nie zawierają już zeskanowanego podpisu. W związku z planowanym zniesieniem obowiązku meldunkowego (co miało nastąpić od 2018 roku) adres zameldowania nie jest zamieszczany w dowodzie osobistym – dzięki temu nie ma potrzeby wymieniać dokumentu w sytuacji zmiany miejsca stałego pobytu. Fotografia jest taka sama jak w polskich paszportach (zdjęcie na wprost)[23].
Dowody osobiste wydane przed dniem 1 marca 2015 r. zachowują ważność do upływu terminów w nich określonych. Dowody osobiste wydane bezterminowo osobom, które ukończyły 65. rok życia, zachowują ważność. Dowody osobiste wydawane na blankietach według nowego wzoru zaczynają swoją numerację od serii CAA. Obliczanie cyfry kontrolnej nie zmienia się. Zaproponowano, aby można było potwierdzić tożsamość przy pomocy telefonu komórkowego wraz z wersją plastikową dowodu osobistego jak dotychczas[25]. W marcu 2017 minister cyfryzacji potwierdziła, że usługa mDokumenty będzie testowana pilotażowo w Ełku i Łodzi w maju 2017, natomiast nowe dowody z warstwą elektroniczną pojawią się w 2019. Po złożeniu wniosku o wydanie nowego dowodu osobistego postęp wykonania dokumentu można sprawdzać w portalu mObywatel. Kilka usług jak np. sprawdzenie historii wydanych dowodów wymaga logowania z profilem zaufanym lub potwierdzeniem tożsamości przez system uwierzytelniania jednego z banków polskich.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zabezpieczenia dowodów osobistych


Dowody osobiste wydawane w Polsce zabezpieczone są w warstwie graficznej jak i mikrograwerunkiem.
Część napisów na awersie drukowana jest wypukłą farbą.
E-dowód

Zgodnie z Ustawą od 4 marca 2019 wydawane są dowody z warstwą elektroniczną. Umożliwiają one pobranie danych o osobie za pomocą czytnika zbliżeniowego. Z danych zapisanych elektronicznie będą mogły korzystać m.in. urzędy, banki, placówki medyczne do potwierdzania tożsamości oraz podpisywania dokumentów. W dowodzie elektronicznym można włączyć usługę podpisu osobistego oraz podpisu kwalifikowanego. Elektroniczny dowód osobisty umożliwia również potwierdzanie obecności oraz może służyć jako dokument podróży ICAO. Pozwala na uwierzytelnianie w usługach on-line, np. EPUAP. Odczytywanie informacji elektronicznych wymaga podania tzw. numeru CAN, a certyfikat uwierzytelniający i podpisu kwalifikowanego są zabezpieczone osobnymi numerami PIN. Dowód wydawany jest w formie podobnej do wydawanych przed wprowadzeniem e-dowodu, z tym że wewnątrz karty umieszczony jest czip[35]. Dotychczasowe dowody zachowują swoją ważność.
Na awersie nowego dowodu osobistego znajdują się: nazwisko (wydrukowane wypukłym drukiem), imię (imiona), obywatelstwo, data urodzenia (wydrukowane wypukłym drukiem), numer dowodu osobistego, płeć, data ważności dokumentu, duży i mały wizerunek twarzy oraz numer CAN, którego podanie jest wymagane w celu nawiązania, za pośrednictwem czytnika kart, połączenia między warstwą elektroniczną dowodu osobistego a urządzeniem lub systemem teleinformatycznym.
Rewers dokumentu zawiera numer PESEL, kod kreskowy 128 numeru CAN, numer dowodu, miejsce urodzenia i nazwisko rodowe, oraz imiona rodziców, data wydania dokumentu, miniaturę zdjęcia i organ wydający. W dolnej części rewersu umieszczono strefę odczytu maszynowego MRZ, na której mikrograwerunkiem umieszczono 15 znaków alfanumerycznych unikatowych dla każdego dokumentu.
Zmiana rozmieszczenia pól stałych w warstwie graficznej dostosowuje dokument do norm określonych przez Organizację Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO) nr 9303. Zalecenia ICAO określają między innymi wymiary i zasady rozmieszczenia na dokumentach danych osobowych i danych dokumentu.
W czerwcu 2019 r. MSWiA przyznało, że ok. 750 tys. sztuk dowodów osobistych, choć formalnie ważnych, zostało wyprodukowanych niezgodnie z ustawą o dowodach osobistych (na warstwę elektroniczną blankietu nie wgrały się imiona rodziców i nazwisko rodowe). Resort, aby usunąć niezgodność z przepisami, chciał wykreślić zapis mówiący, że warstwa elektroniczna dowodu zawiera dane zamieszczone w warstwie graficznej dowodu osobistego.
W roku 2021[30] w związku z wdrożeniem wytycznych UE dotyczących drugiej cechy biometrycznej w e-dowodzie wprowadza się nowy wzór dowodu osobistego. Dodatkowymi elementami graficznymi są flaga Unii Europejskiej w prawym górnym rogu i podpis na dole awersu. Według przedstawionych wzorów na rewersie zmniejszono rozmiar czcionki w numerze PESEL, zmieniono krój czcionki w serii i numerze dowodu osobistego oraz czcionkę przy dacie ważności dowodu. Ustawa przewiduje 5-letni termin ważności dowodów osobistych wydanych dzieciom do 12. roku życia, 10-letni termin dla osób powyżej 12. roku życia, a 12-miesięczny osób, od których pobranie odcisków palców jest chwilowo niemożliwe. Ze względu na dodanie do warstwy elektronicznej obrazów odcisków palców wskazujących obu dłoni nie będzie można występować o wydanie nowego dowodu przez Internet. Nowe dowody będą wydawane od 2 sierpnia 2021. [38]. W warstwie elektronicznej zapisane jest dodatkowo odwzorowanie podpisu właściciela dowodu. Zaszyfrowane odpowiednio mocnym kluczem odciski palców przechowywane są przez 90 dni od daty wystawienia dowodu osobistego w Rejestrze Dowodów Osobistych.
W lipca 2021 do Sejmu wpłynęła nowelizacja ustawy, która odsuwa wprowadzenie nowych dowodów w nieokreśloną przyszłość. Powodem są obawy ABW co do bezpieczeństwa przesyłania danych odcisków palców przez zakupione czytniki.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Liczba wydawanych dowodów osobistych
rok20012002200320042005200620072008200920102011201220132014201520162017201820192020
mln1,792,263,984,984,585,438,913,93 2,142,302,773,383,944,614,804,946,364,063,022,13



Wincenty Witos
Józef Piłsudski
Józef Czapski
Jeżeli nie znalazłeś poszukiwanego produktu w powyższej ofercie skontaktuj się z nami a będziemy mogli przygotować go specjalnie dla Ciebie!
Najwyższa jakość
Błyskawiczna realizacja
Niezawodna obsługa klienta